บทที่ 6 เรื่อง การวิเคราะห์พื้นผิว (Surface Analysis)

การวิเคราะห์พื้นผิว

                 เปิดข้อมูล idw2 ขึ้นมา ดังรูปภาพ

                 สร้าง folder ขึ้นมา ชื่อ Surface_ แล้วตามด้วยชื่อเรา ดังรูปภาพ 

•      การสร้างเส้น Contours สามารถทำได้ 2 วิธี 

  1.คลิกลงบนแผนที่ คลิก 1 ครั้ง จะปรากฏเส้น Contours 1 เส้น

คลิกขวาเปิด Toolbar > 3D Anaalyst > create contours วิธีนี้จะทำให้เสียเวลา เพราะ ต้องคลิกทีละเส้นและไม่    สามารถกำหนดระยะห่างได้

               จะได้เส้น Contours ดังภาพ

                 การลบเส้น Contours ให้เปลี่ยนเมาส์เป็นเคื่องมือลูกศร จากนั้นลากคลุมเส้น Contours ทั้งหมดแล้ว Delete 

2.คลิกไปที่เครื่องมือ ArcToolbox > 3D Anaalyst Tools > Raster Surface > Contour

               กำหนดช่อง Input raster เป็น idw2 และช่อง Output polyline features คือเลือกที่ save ลงในfolder ที่เราสร้างชื่อ    Surface_piyakan ให้ตั้งชื่อว่า “Contour”

               กำหนด Contour interval เป็น 50 ดังรูปภาพ จากนั้นคลิก OK รอโหลด

               จะปรากฏเส้น Contour ซึ่งแต่ละเส้นมีระยะห่างกัน 50 เมตร

                
การใส่ Lable โดยคลิกขวาที่ Contour > Lable Features 

             จากนั้นคลิกขวาที่ Contour เลือก Properties > Lable เลือก field เป็น Contour สามารถกำหนดสีและขนาดตัวอักษรได้เลย กด OK

จะปรากฏภาพ ดังนี้

• การสร้างแนวการมองเห็น

ซึ่งใช้ในการสร้างหอบังคับการสื่อสาร

โดยไป Create Line of sight เมื่อคลิกจะปรากฏหน้าต่าง Line of sight ดังรูปภาพ จากนั้นลากเส้นจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง

จากรูปภาพสามารถอธิบายได้ ดังนี้

               ถ้าเส้นเป็นสีแดง แสดงว่า ถ้ายืนที่จุดสีดำจะไม่สามารถมองเห็น

               ถ้าเส้นเป็นสีเขียว แสดงว่า ถ้ายืนที่จุดสีดำจะสามารถมองเห็นได้

               ถ้าจุดเป็นสีน้ำเงิน แสดงว่า เป็นจุดกั้นที่ทำให้เรามองไม่เห็น

•   วิเคราะห์ทิศทางการไหล

คลิกเลือกคำสั่งจาก 3D Analyst > Create Steepest Path จากนั้นคลิกลงบนแผนที่ แล้วเลือกเครื่องมือ Zoom in เพื่อดูทิศทางการไหล ซึ่งเส้นแต่ละเส้นจะสั้นและยาวไม่เท่ากัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสูงต่ำของพื้นที่

• การสร้างภาพตัดขวาง Profile

ให้กำหนดแนวเส้นก่อน 1 เส้น โดยการสร้างแนวเส้นไปที่ 3D Analyst > Interpolate Line สร้างแนวโดยลากเส้นลงบนแผนที่ 1 แนว 

เมื่อกำหนดแนวเส้นลงบนแผนที่แล้ว จากนั้นคลิกเลือกคำสั่ง 3D Analyst > Create Profile Graph จะปรากฏหน้าต่าง Profile Graph Title ดังรูปภาพ

**สังเกตว่า แนวเส้นจะมีกรอบสีฟ้าครอบอยู่แล้วจึงค่อยคลิกเลือก Create 

Profile Graph

               สร้างแนวเส้นลงบนแผนที่ให้ขนานกัน โดยไปที่ 3D Analyst > Interpolate Line จะปรากฏแนวเส้นดังรูปภาพ

จากนั้นทำการเปลี่ยนสีให้แนวเส้นโดยคลิกที่แนวเส้นเพื่อให้เกิดกรอบสีฟ้าก่อน แล้ว Double click ที่แนวเส้น จะปรากฏหน้าต่าง Properties เลือก Symbol ทำการเลือกสีและขนาดให้กับแนวเส้น

               เมื่อกำหนดสีและขนาดของแนวเส้นเรียบร้อยแล้ว ให้คลิกเลือกแนวเส้น

อันหนึ่งก่อนแล้วจึงกด Shift ค้างไว้จากนั้นเลือกแนวเส้นอันที่สอง แนวเส้น

ทั้งสองจะมีกรอบสีฟ้าคลุมอยู่ ดังรูปภาพ

คลิกเลือก 3D Analyst > Create Profile Graph จะปรากฏหน้าต่าง Profile Graph Title แสดงการเปรียบเทียบ ดังรูปภาพ

• การวิเคราะห์ความลาดชัน Slope

ไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > Slope

จะปรากฏหน้าต่างการทำงาน Slope ในช่อง input raster เลือก idw2 ช่อง Output Raster เลือก save ไว้ใน folder ที่เราสร้าง Surface_piyakan ตั้งชื่อว่า sl_deg ส่วนช่อง Output measurement (optional) เลือกเป็น DEGREE กด OK ดังรูปภาพ 

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

การทำเป็น percent ไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > Slope ในช่อง input raster เลือก idw2 ช่อง Output Raster เลือก save ไว้ใน folder ที่เราสร้าง Surface_piyakan ตั้งชื่อว่า sl_perส่วนช่อง Output measurement (optional) เลือกเป็น PECENT_RISE กด OK ดังรูปภาพ 

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

• การวิเคราะห์ค่า Aspect

ไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > Aspect

จะปรากฏหน้าต่างการทำงาน Aspect ในช่อง Input raster เลือก idw2 ดังรูปภาพ

ส่วนช่อง Output Raster ให้ save ไว้ใน folder ที่เราสร้างไว้โดยตั้งชื่อว่า Aspect จากนั้นกด save และกด OK

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

 การวิเคราะห์ค่า Aspect เป็นตัวบอกทิศทางและมุมของพื้นที่ และบอกทิศทางการรับแสง ซึ่งค่าแต่ละค่าจะถูกแทนด้วยสี สีจะใช้บอกทิศ มีค่า 0-360 องศา

โดยปกติค่า Aspect จะเป็น -1 เสมอ และเมื่อมีความสูงต่ำเกิดขึ้นค่าจะเพิ่มขึ้น ประโยชน์ คือ สามารถนำมาคำนวณชั่วโมงการรับแสงได้

การดูค่าองศาทำได้โดยการคลิกเลือกเครื่องมือ identify จะปรากฏหน้าต่างดังรูปภาพ

•       การวิเคราะห์การตกกระทบของแสง Hillshade

ไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > Hillshade

จะปรากฏหน้าต่างการทำงานของ Hillshade ดังนี้

ในช่อง input raster เลือก idw2 และช่อง Output raster เลือก save ไว้ใน folder ที่เราสร้างไว้ตั้งชื่อว่า hillshade ส่วนมุม Azimuth และมุม Altitude ไม่ต้องทำการปรับเปลี่ยนค่าใดๆ เนื่องจากโปรมแกรมตั้งค่าไว้แล้ว จากนั้นกด OK ดังรูปภาพ 

**ค่ามุม Azimuth เป็นทิศทางมุมของแสงอาทิตย์

**ค่ามุม Altitude เป็นค่า Slope มุมของแหล่งที่ให้แสงสว่าง

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

               เมื่อ Zoom in เข้ามาใกล้ๆ จะเห็น pixel ที่มีสีสว่างๆและสีเข้มๆ 

จากนั้นใช้เครื่องมือ identify คลิกลงบนแผนที่เพื่อดูค่า pixel ดังรูปภาพ

นำขอบเขตอำเภอออกมาโดยไปที่ RTArcGIS > KANCHANABURI > Kanburi > AMPHOE

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

จากนั้นไปที่ Table Of Contents คลิกขวาที่ชั้นข้อมูล AMPHOE เลือก Label Features

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

กำหนดสัญลักษณ์ สีให้กับขอบเขตอำเภอ โดยคลิกขวาที่ชั้นข้อมูล AMPHOE เลือก Properties... ตรง Table Of Contents จากนั้นไปที่ Symbology เลือก Categories > Unique values เลือก Value Field > AREA เลือกสีตรง Color Ramp คลิก Add All Values กด Apply และ OK ดังรูปภาพ  

การกำหนดขนาดตัวอักษรให้กับข้อมูล โดยเลือกแถบคำสั่ง Labels เลือก Label Field เป็น AMP_NAME จากนั้นเลือกชนิดตัวอักษร ขนาด และสี ให้เหมาะสมเสร็จแล้วคลิก Apply และ OK

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

การกำหนดความโปร่งแสง เลือกแถบคำสั่ง Display ไปที่ Transparent กำหนดค่า เป็น 50 % ดังรูปภาพ จากนั้นคลิก Apply และ OK ได้เลย

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

•        การวิเคราะห์พื้นที่การมองเห็น Viewshed

กำหนดจุดขึ้นมา 1 จุดโดยคลิกขวา folder ที่เราสร้างไว้

ชื่อ Surface_piyakan > New > Shapfile

จะปรากฏหน้าต่างการทำงาน Create New Shapefile ตั้งชื่อ point และเลือก Feature Type > Point จากนั้นกด Edit... ดังรูปภาพ

ทำการตั้งค่าพิกัดโดยไปที่ Select > Projected Coordinate Systems > UTM > Asia เลือกใช้ Indian 1975 UTM Zone 47N.prj แล้วคลิก Add

จะปรากฏหน้าต่าง ดังนี้ ให้ทำการคลิก OK ตรวจทานความถูกต้อง และคลิก OK อีกที

คลิกขวานำแถบเครื่องมือ Draw ขึ้นมา ดังรูปภาพ

จากนั้นคลิกขวาตรงพื้นที่ว่างด้านบนนำเครื่องมือ Editor ขึ้นมา ทำการดิจิไตซ์ 1 จุด โดยไปที่ Editor > Start Editing > เลือก point > OK และคลิก Continue ออกไป

จะปรากฏหน้าต่าง  Create Features คลิก Organize Templates ดังรูปภาพ

จากนั้น เลือก Layers เป็น point แล้วกด Close ออกไป

ทำการดิจิไตซ์จุดลงบนแผนที่ 1 จุด และกำหนดสัญลักษณ์ให้กับจุด โดยคลิกที่ชั้นข้อมูล point > Style References > เลือก 3D Building

จากนั้นจะปรากฏสัญลักษณ์ ดังรูปภาพ

บนแผนที่จะปรากฏสัญลักษณ์ จากนั้นให้ Save Edits และ Stop Editing ดังนี้

ไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > viewshed

จะปรากฏหน้าต่างการทำงาน Viewshed ในช่อง Input Raster เลือก idw2 ช่อง Input point... เลือกจุดที่เราสร้าง ส่วน Output Rasterให้ save ไว้ในโฟล์เดอร์ชื่อ Surface_piyakan โดยตั้งชื่อว่า View คลิก OK และรอโหลด

จากนั้นจะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

  สีเขียว แสดงถึง สิ่งที่เราสร้างเมื่อมองจากจุดสังเกตจะมองเห็น

  สีชมพู แสดงถึง สิ่งที่เราสร้างมองจากจุดสังเกตจะไม่สามารถมองเห็นได้

•       การประมาณปริมาตรในการขุดและถมที่ Cut and Fill

ไปที่ folder Prachinburi > Cut_Fill ลากข้อมูล DEM_AFTER และ DEM_BEFORE ออกมา และคลิกขวาที่ชั้นข้อมูลเลือก Zoom To Layer

จะปรากฏรูปภาพดังนี้

ทำการเปลี่ยนสีให้กับชั้นข้อมูล DEM_AFTER และ DEM_BEFORE โดยคลิกขวาที่ชั้นข้อมูลเลือก Properties... ตรง Table Of Contents จากนั้นไปที่ Symbology > Stretched กด Apply และ OK ได้เลย

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

จากนั้นไปที่ ArcToolbox > 3D Analyst Tools > Raster Surface > Cut Fill จะปรากฏหน้าต่างการทำงาน Cut Fill ดังนี้ ในช่อง Input before... เลือกชั้นข้อมูล DEM_BEFORE.tif และช่อง Input after... เลือกชั้นข้อมูล DEM_AFTER.tif ส่วนช่อง Output raster ให้ save ไว้ในโฟล์เดอร์ที่เราสร้างโดยตั้งชื่อ cutfill ดังรูปภาพ เสร็จแล้วกด OK

จะปรากฏรูปภาพ ดังนี้

จากนั้นคลิกขวาที่ชั้นข้อมูล cutfill เป็นตาราง Attibute ขึ้นมา **สังเกตช่อง COUNT คือ การนับจะบอกถึงการถูกขุดไปของพื้นที่

               โดยเมื่อคลิก highlight ให้ขึ้นแถบสีฟ้า มันจะแสดงข้อมูลพื้นที่ที่ถูก

ขุดไปบนแผนที่ ดังรูปภาพ

จากนั้นคลิกขวา VOLUME เลือก Sort Ascendind จะเป็นการเรียงค่าของข้อมูลจากน้อยไปมาก

               จะแสดงผล ดังนี้

หรือคลิกขวา VOLUME เลือก Sort Descendind จะเป็นการเรียงค่าของข้อมูลจากมากไปน้อย

จะแสดงผล ดังนี้

วิดีโอแนะนำการใช้โปรแกรม ArcMap 10 เรื่อง การวิเคราะห์พื้นผิว